वंदन दुर्गांना । "योगसाधनेतून घडली आंतरराष्ट्रीय योगप्रशिक्षक" : मनाली देव यांचा प्रेरणादायी 'जीवनयोग' । International Yoga Instructor Manali Dev

Dainik Maval News : प्रतिनिधी – संध्या नांगरे : लहानपणीच तिला आईनं योग वर्गाला घातलं. मल्लखांब, पोहणे, स्केटिंग, बॅडमिंटन या खेळातही तिनं कौशल्य मिळवलं. पण योगासनं शिकणं तिला फार आवडू लागलं. शालेय जीवनात योगासनं आणि मल्लखांबच्या अनेक स्पर्धा तिनं गाजवल्या. पुढं, वाणिज्य शाखेची पदवी तसंच सॉफ्टवेअरमधील पदविका पूर्ण केली. तरीही योगसाधनेला जराही बाजूला न ठेवता योग क्षेत्रातील पदवीही मिळवली आणि निराळी वाट निवडून तिनं योग क्षेत्रात काम करायचं ठरवलं. एका शाळेत योगप्रशिक्षक म्हणून तिचा प्रवास सुरु झाला आणि आज ती पुण्यातील ख्यातनाम आंतरराष्ट्रीय योगप्रशिक्षक आहे. अशी ही महिलांना सक्षम व्हा असा संदेश देणारी ‘दुर्गा’ म्हणजे आंतरराष्ट्रीय योगप्रशिक्षक Mind and Body Yoga Institute च्या संचालिका मनाली देव (वय ४५). गेल्या २० वर्षात त्यांनी हजारो विद्यार्थी आणि योगप्रशिक्षक घडवलेत. ( International Yoga Instructor Manali Dev )

मनालीताई चिंचवडच्या असून त्या सध्या पुण्यात स्थायिक आहेत. त्याचं शालेय शिक्षण चिंचवडच्या गीतामंदिर शाळा व एम. एस. एस. हायस्कूलमध्ये झाले. अभ्यासाबरोबरीनं इतर काही कलाकौशल्य आत्मसात असलं पाहिजे म्हणून मनालीताईंच्या आईनं त्यांना इयत्ता दुसरीत असतानाच योगासन वर्गाला घातलं. सोबतच मल्लखांब, स्केटिंग शिकण्यासाठी सुट्टीत आई छोट्याशा मनालीला घेऊन चिंचवडहून मुंबईला जात असे. या सातत्यपूर्ण प्रशिक्षणामुळं मनालीला योग आणि मल्लखांब फार आवडू लागला, मन लावून ती शिकू लागली.

शाळेत असताना बारावीपर्यंत योगासनं आणि मल्लखांबच्या अनेक स्पर्धांमध्ये तिनं मोठं यश मिळवलं. मनाली मल्लखांबची सुवर्णपदक विजेती राष्ट्रीय खेळाडू आहे. शाळेच्या कबड्डी-खोखो’च्या संघातही तिची निवड व्हायची. विविध खेळांमध्ये मनालीनं आत्मसात केलेलं कौशल्य म्हणजेच तिचा क्रीडाक्षेत्रातही काही करण्याचा पायाच पक्का होत होता.

पुढं, मनालीनं मॉडर्न महाविद्यालयातून वाणिज्य शाखेची पदवी पूर्ण केली. M. COM पूर्ण केले. Advance Diploma in Software System ही पदविकाही पूर्ण केली. परंतु, योगसाधनेचा ध्यास मनालीला योगक्षेत्राकडे घेऊन गेला. ताईंनी टिळक महाराष्ट्र विद्यापीठातून योग आयुर्वेद ही पदवी आणि योग प्रशिक्षणाची पदविका पूर्ण केली आणि घडल्या एक आंतरराष्ट्रीय योगप्रशिक्षक.

सन २००२ मध्ये मनालीताईंनी चिंचवडला स्वतःचं प्रशिक्षण केंद्र केलं आणि याच वर्षी ताईंना निगडीच्या ज्ञानप्रबोधिनी शाळेत क्रीडाकुल विभागात योग प्रशिक्षकाची पहिली नोकरी मिळाली. तिथं मिळणारं पाचशे रुपयांचं मानधनही ताईंसाठी खूप मोठं समधानाचं आणि आनंदाचं होतं. कारण ही मनालीताईंच्या करिअरची यशस्वी सुरुवात होती आणि क्रीडाकुलमध्ये त्यांनी ११ राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय स्तरावरचे खेळाडू घडवले.

सन २००५ मध्ये ताई निगडी-प्राधिकरणातील किड्स वर्ल्ड शाळेत योगप्रशिक्षक म्हणून रुजू झाल्या. तिथेही त्यांनी अनेक खेळाडू तयार केले. शरीराबरोबरच मनाची सुदृढता’ हा ताईंच्या प्रशिक्षणाचा गाभा असल्याने त्यांच्या चिंचवडमधील योग वर्गालाही उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळाला होता. क्रीडा क्षेत्रातील कामगिरीबद्दल मनालीताईंना महासाधू मोरया गोसावी ट्रस्टकडून तसेच इतरही अनेक संस्थांकडून गौरविण्यात आले.

सन २००८ मध्ये मनालीताईंचा विवाह झाला व त्या पुण्यात स्थायिक झाल्या. त्यांचे पती ऍड. अमोद देव यांनी ताईंचे योग क्षेत्रातील सुंदर काम आणखी उचलून धरले आणि जानेवारी २००९ मध्ये पुण्यात Mind and Body Yoga Institute ची स्थापना केली. घरातच सुरु झालेल्या संस्थेच्या योग वर्गाला उत्तम प्रतिसाद मिळाला.

तंदुरुस्तीसाठी योग प्रशिक्षण, योगा थेरपी यासह power yoga, hammock yoga, Chair yoga, Rythmic yoga, Artistic yoga असे नवनवीन योग प्रकारांचे प्रशिक्षण ताईंनी आपल्या संस्थेत सुरु केले. आपल्या २३ वर्षांच्या कारकिर्दीत ताईंनी असंख्य विद्यार्थी घडवले आणि ते राष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीय पातळीवर चमकले आहेत. योग प्रशिक्षक पदविका अभ्यासक्रम ताईंनी सुरु केला आणि त्यातून अनेक योग प्रशिक्षक तयार झाले आहेत. सध्या ताईंकडे २२ योग प्रशिक्षक कार्यरत आहेत. आपल्या संस्थेच्या प्रशिक्षण केंद्राबरोबरच संस्था शाळा, महाविद्यालये, बँक, कंपन्या याठिकाणी योग प्रशिक्षण देत आहे.

समाजिक जाणिवेनं दिव्यांग विद्यार्थ्यांनाही ताईंनी योगासने शिकवली आहेत. Asia Book of Records, India Book of Records, World Young Achiever Book of Records या विक्रमांमध्ये मनालीताईंच्या विक्रमाची नोंद झाली आहे. त्यांचा मुलगा आयुषही आईप्रमाणे योगसाधना करत असून Mother-Child yoga असाही योगासनांचा विक्रम या मायलेकानं केला आहे. योग क्षेत्रातील या भरीव कामगिरीसाठी ताईंना अनेक सन्मान प्राप्त झाले आहेत. ताईंनी ‘yoga for kids’, ‘किप फीट’, ‘स्पर्धात्मक योगासने’ ही पुस्तकं प्रकाशित झाली आहेत. पुढील काळात संस्थेचे कार्यक्षेत्र वाढवण्याबरोबरच मुली व महिलांसाठी स्वसंरक्षण व योगा या विषयात काम करण्याचे ताईंचा मानस आहे.

मनालीताई म्हणतात… (International Yoga Instructor Manali Dev)
“आपल्याला दररोज तंदुरुस्त राहायचं असेल तर दररोज स्वतःसाठी वेळ काढून योगासनं, प्राणायाम, ध्यानधारणा करणं महत्वाचं आहे. तेव्हाच धावपळीच्या जीवनातील ताणतणाव कमी होतील व शरीर आणि मनही निरोगी राहील. मुली आणि महिलांनी एक गोष्ट ध्यानात ठेवली पाहिजे की, मेकअप करुन आपण थोडावेळ छान दिसू. परंतु त्यासोबतच योगाभ्यास करुन आपण अंतर्बाह्य सुंदर राहणार आहोत. सर्वांनीच दररोज त्रिकोणासन धनुरासन, भद्रासन, सर्वांगासन व प्राणायाम एवढं केलं तरी माणूस सक्षम व्हायला मदत होते. करिअरसाठी आता आरोग्याशी निगडीत असलेल्या क्षेत्रात अनेक संधी आहेत, या वाटा तरुणांनी चोखाळल्या पाहिजेत.”